Als preventieadviseur besef je maar al te goed het belang van duidelijke veiligheidsinstructies. Ze vormen dan ook de basis van elk welzijnsbeleid. Verkeerd begrepen instructies kunnen dan ook het verschil maken tussen een veilige of een gevaarlijke werkomgeving.

Het loont dan ook extra moeite te doen zodat instructies duidelijk zijn. Wat kan er zoal fout lopen? Soms zijn procedures niet praktisch en bureaucratisch. In andere gevallen zijn ze te vaag en vrijblijvend. Niemand is gebaat bij instructies die overtollig of onbruikbaar zijn. Eenvoudig taalgebruik en heldere instructies zijn een absolute vereiste.

Veiligheidsinstructies opstellen

Het doel van een goede veiligheidsinstructies is om werknemers te voorzien van de informatie die ze nodig hebben om hun werk veilig te kunnen uitvoeren. In welke vorm dit gebeurt, wordt door de wetgever niet bepaald. Belangrijk is dat de instrcuties hun doel bereiken. Mocht je het willen, dan zou je dus zelfs veiligheidsinstructies kunnen aanleren via een dansje en een lied. Af en toe vind je veiligheidsinstructies die aangeleerd worden via filmpjes, toch is de veiligheidsinstructiekaart met stip het meest gebruikte instrument om belangrijke instructies aan de man te brengen. De volgende tekst helpt ons bij het schrijven van een doeltreffende veiligheidsinstructiekaart (VIK).

De volgende vijf stappen kunnen je hierbij leiden:

  • Verantwoording - (Waarom) moeten deze instructies?
  • Identificatie - Wie moet de procedure uitvoeren en de bijhorende taken?
  • Opmaak - Is de instructiekaart helder en overzichtelijk?
  • Schrijfstijl - Is je taal aangepast aan je doelpubliek?
  • Documentbeheer - Hoe naar de instructies verwijzen?

 

Lees meer: Veiligheidsinstructie - 5 praktische stappen

De preventiehiërarchie helpt ons bij het bepalen van de prioriteiten bij het opsporen en reduceren van risico's. Dit zijn de 7 niveau's:

  1. Verwijder het risico
  2. Vervang het risico door een veiliger alternatief
  3. Bestrijd risico's aan de bron
  4. Voorzie collectieve bescherming
  5. Voorzie persoonlijke bescherming
  6. Opleiding voorzien
  7. Signalisatie - waarschuwen

Verwijder het risico

Evalueer of het nodig is om bepaalde risicovolle handelingen binnen het bedrijf uit te voeren. De beste manier om iets veiliger te maken, is door te zorgen dat de gevaarlijke situatie verdwijnt.

Vervang het risico door een veiliger alternatief

Voor heel wat producten bestaat er veiliger alternatieven.

Bestrijd risico's aan de bron

Probeer zo vroeg mogelijk in de keten de risico's te bestrijden. Als bepaalde risico's bijvoorbeeld tijdens de productie al uitgeschakeld kunnen worden, zal dit al zorgen voor een veiliger transport.

Voorzie collectieve bescherming

Collectieve bescherming zorgt ervoor dat een hele groep werknemers of derden niet blootgesteld worden aan bepaalde risico's. Typische voorbeelden zijn: veiligheidskooien, afsluiten van een locatie, een ballustrade, luchtfilters, ...

Voorzie persoonlijke bescherming

Persoonlijke beschermingsmiddelen bieden bescherming aan één persoon - typische voorbeelden hiervan zijn: gehoorbescherming, veiligheidsschoeisel, helm, beschermende kledij, lasbril, ...

Merk op: persoonlijke beschermingmiddelen bieden geen bescherming voor omstaanders of werknemers die werken in de omgeving van een risico.

Opleiding voorzien

Deze maatregel hoort eigenlijk naast alle andere te staan: werknemers moeten steeds opgeleid worden om veilig om te gaan met de risico's waaraan ze blootgesteld worden. Nieuwsbrieven, toolboxmeetings, externe of interne opleidingen, ... Typische opleidingen zijn: BA4/BA5-attest, vorkheftruck chauffeur, HACCP-regels, ...

Opleiding verhoogt de competentie van werknemers. Het gevolg is niet alleen veiliger personeel, maar ook productiever en meer gemotiveerde werknemers.

Signalisatie - waarschuwen

Op het einde van elke risico-analyse zullen er steeds een aantal restrisico's blijven bestaan. Vaak zijn deze aanvaardbaar klein, soms zullen enkel heel specifieke groepen blootgesteld worden (bijvoorbeeld: technische dienst voor onderhoud).

Signalisatie kan gebeuren aan de hand van pictogrammen, waarschuwingsborden of geluidssignalen, maar kunnen ook voelbaar zijn (denk bijvoorbeeld aan de zachte tegels die langs de straat blinden en slechtzienden kunnen wijzen op een oversteekplaats), of uit een geur bestaan (bijvoorbeeld: aardgas is op zich geurloos - er wordt een stinkende stof aan toegevoegd zodat we in de keuken ruiken als het gas blijft openstaan).

De gevolgen van een slechte werkhouding zijn niet in te schatten. Niet alleen als je een fysiek belastende werkpost hebt waarbij je moet heffen en tillen, maar ook als je een kantoorjob hebt of als trucker of verkoper de hele dag in de auto zit en de Belgische wegen doorkruist: vroeg of laat zal een slechte houding leiden tot medische klachten.

Zowel de Belgische wet voor het welzijn op het werk (de codex) als de Nederlandse Arbo wetgeving hebben ergonomie dan ook opgenomen als een van de basispijlers voor een degelijk welzijnsbeleid. Een degelijke risicoanalyse van de werkpost kan bijdragen aan de preventie van heel wat kwalen. Met stip het meest voorkomende gevolg van een ongezonde werkhouding is: rugletsel. Verrassend genoeg worden rugletsels vaak geweigerd door de arbeidsongevallenverzekering of het fonds voor beroepsziekten. Niet helemaal onterecht wordt aangehaald dat de slechte rug een gevolg is van een veelheid van factoren. Niet alleen de werkomstandigheden, maar ook de thuissituatie werken in op je lichaam. Reden te meer om preventief aandacht te besteden aan een goede houding om te werken: zowel op het werk als thuis.
Het spreekt voor zich dat bijzondere werknemerscategorieën bijzondere aandacht vereisen. We denken hierbij aan zwangere of recent bevallen werkneemsters, aan jongeren en aan oudere werknemers.

Een werkpostanalyse hoeft niet altijd in een uitgebreide studie van een ergonoom uit te monden. In veel situaties kan een eenvoudige checklist al veel problemen opsporen.

Lees meer: Ergonomie: de juiste werkhouding

Pictogrammen worden vaak gebruikt om veiligheid op de werkplaats en in het alledaagse leven te verhogen: in de preventiehiërarchie vind je die echter pas als laatste maatregel. Toch zijn pictogrammen belangrijk - ook na een grondige risico-evaluatie zullen er altijd restrisico's blijven bestaan.

Iconen en pictogrammen vestigen de aandacht van gebruikers op potentiële risico's, kunnen aanwiijzingen geven over veilig gedrag. Door een set van instructies (gebod - verbod - duidelijke signalisatie) kunt u als werkgever of preventieadviseur de veiligheid in uw bedrijf gevoelig verhogen.

Een aantal pictogrammen zijn wettelijk verplicht (bijvoorbeeld GHS op gevaarlijke producten conform de REACH wetgeving). Andere zijn geïntegreerd in Europese of nationale regelgeving (wet op het Welzijn, arbowetgeving, rookverbod in openbare plaatsen) of worden aanbevolen binnen beroepsverenigingen (bijvoorbeeld pictogrammen op evacuatieplannen, "Safe Use" pictogrammen op huishoudelijke producten). Hoe dan ook: je kunt niet om veiligheidspictogrammen heen.

Heel wat online bedrijven bieden de mogelijkheid om pictogrammen te bestellen op hoogwaardige materialen (zie weblinks).
Maar steeds vaker is er ook de behoefte om deze pictogrammen in digitaal formaat te kunnen gebruiken. Hierbij denken we niet alleen aan het ontwerpen van evacuatieplannen, veiligheidsinstructiekaarten en veiligheidsetiketten op gevaarlijke stoffen, maar ook bijvoorbeeld aan educatief gebruik (handboeken, instructiefiches, projectie, doe-opdrachten rond veiligheid).

De pictogrammen op deze site zijn beschikbaar in 2 vectoriële formaten:
SVG: (Scalable Vector Graphics) een open standaard voor vectortekeningen
EMF: (Enhanced MetaFile) voor gemakkelijke import in MS Office toepassingen

De pictogrammen werden ontworpen in de Open Source toepassing Inkscape. Dit is dan ook een uitgelezen toepassing bijvoorbeeld voor het ontwerpen van evacuatieplannen.

Suggesties, opmerkingen of verzoeken kunnen via het contactformulier doorgespeeld worden.

Subcategorieën

gift

Was deze bijdrage waardevol voor jou of je onderneming?
Geniet ervan! Het is met liefde gedeeld.
Wil je me graag bedanken? Kijk even op mijn Amazon verlanglijstje, misschien kun je me met iets verrassen...